10 Money lessons from the past 10 Years
Geo Botha • April 3, 2025
March this year marked exactly 10 years since I joined Bovest back in 2015. After completing my B.com and honours degree, I first gained experience in the corporate world in Sandton, Johannesburg, before I joined our independent wealth management firm. Throughout the last 10 years I had the opportunity to work with people from all walks of life and from every interaction I learned something. Some inspired me and others deterred me.
It’s a difficult task to summarise them, but here are 10 money lessons I’ve learned over the past 10 years:
- Money will not solve all your problems.
- On one specific morning I arrived at work at around 7am. The cleaning lady, who was whistling and singing greeted me politely while mopping the floor and going around her business. 30 minutes later we had a meeting with one of our wealthiest clients who was completely stressed out and upset about something his business partner did. The vast contract of the two people’s Net worth and state of mind was a reminder that money will not solve all your problem, neither will money alone make you happy.
- Having money does not make you a better person.
- I see it often, people who have a large amount of wealth, who has a prominent position at work or runs a successful company might often has an aura of importance around them. They will think their opinion carries more weight and that somehow the universal laws do not apply to them as strictly as the ‘normal’ person.
- Money is NOT the root of all evil
- In contrast to the above 2 points, I see many wealthy people doing incredible noble things with their money. They provide food for the less fortunate, put children through college, create job opportunities for others 7 make the world a better place in various other ways. Without money this will not be possible.
- Having ambition does not make you materialistic.
- Talking about money, wanting to increase your income, or working hard to get promoted does not make you materialistic or egocentric. As humans we need to grow and aspire to be better that we were yesterday. It gives us purpose and direction. Money is on of the topics most often discussed in the Bible and making the best of your God-given talents is something we all should work towards. Don’t think small, because it makes others feel uncomfortable, we only have one shot in life.
- Tax planning plays a much bigger roles in investments than you think.
- I don’t know one single person who is happy to pay more taxes than he or she should, yet we often overlook the opportunities where we can minimise our tax payable. Paying less income tax is important, but for most parts out of our control, it’s saving tax on the growth and payouts of our investment where the big opportunities hide.
- Simple habits almost always guarantee success.
- Successful people are very good at focussing on their field of expertise, where they make their money and then outsourcing the rest. They don’t overcomplicate their finances, by trying to pick every hot stock or coin that is trending. They realise that automating their finances is incredibly powerful and treat their monthly investments like an expense, it automatically gets deducted from their bank account and they don’t need to waste their decision-making power on it.
- Compound interest cannot be overstated enough.
- We have all heard wonderful quotes about the power of compound interest and how your money can work for you. Yet most of us still lack the discipline and patience to allow it to work wonders in our portfolios. In every meeting I have with people close to retirement, who have given time the attention, they are in awe of how their money has grown in the latter part of their investment journey.
- We all are part of the ‘Money Game’ whether you want to play or not.
- If you bought something in the last 2 days, you are part of the economy, the money game. Money does not need to rule your every though, but ignorance is not bliss. Thinking that it’s noble to never talk about money or to think you don’t need money, will have serious consequences. In contrast, having a lot of money doesn’t mean you are winning at the game of money: If money is more important than your relationships, you’re not winning. If money influences your ethics, you are not winning. If your health is suffering in your pursuit of chasing money, you are not winning. Take control over your financial situation and not the other way around.
- Be aware of the ‘Lifestyle Creep’
- Sometimes also called the “bracket creep” Throughout life you are bound to gradually earn more as the years go by, however the silent killer, less talked about side of the equation is the growth of our expenses. This often happens in small increments and without us realising it: You buy slightly more expensive gifts for your children, you drink more expensive wine, you go out to restaurants more often or you upgrade your brand of make-up or gadgets are home. While none of these are bad in principle, it is worth paying attention to them and invest, before you spend on you ‘Nice to haves’
- Enjoy your money.
- This is probably the most simple and important lesson, but one that’s not easy to obtain. It’s only once you’ve mastered many other aspects of money and your mindset around finances that you can really enjoy your money in a guilt free manner that’s not guided by outside influences.
Know yourself, know what will bring you joy, work hard, give to others and enjoy your money.
Die Openbare Beleggingskorporasie (OBK) van Suid-Afrika is ‘n staatsbeheerde batebestuurder wat tans meer as R3 triljoen bestuur namens die Government Employees Pension Fund (GEPF), die grootste pensioenfonds in Afrika. Die OBK is tans in die kollig oor kommer weens bestuur, politieke inmenging en die veiligheid van staatsamptenare se pensioengeld. Nuwe wetgewende verwikkelinge, insluitend die voorgestelde Pension Protection Bill, poog om die OBK se raad te depolitiseer en die fonds se integriteit te beskerm. Kortom, die huidige omstredenheid gaan nie bloot net oor die pensioenfonds self nie, maar veral oor hoe die OBK bestuur word en hoe onafhanklik dit van politieke invloed funksioneer. Die jongste verwikkelinge rondom die OBK blyk ernstig te wees. In Julie vanjaar is die uitvoerende hoof van die OBK, Patrick Dlamini, op voorsorgskorsing geplaas na ‘n fluitjieblaserklag. Verskeie nie-uitvoerende direkteure het ook bedank. Hierbenewens is daar ondersoeke deur die finansiële sektorreguleerder en daarmee saam ‘n hewige debat oor die rol van die minister en die OBK-raad. Hoop is op die DA se Ashor Sarupen, adjunk minister van finansies, geplaas om die nuwe uitvoerende hoof van die OBK te word. In stede daarvan het die ANC vir Seiso Mohai, adjunk minister van beplanning, monitering en evaluering, aangestel asook sewe nie-uitvoerende direksielede. Die GEPF het onlangs wysigings aan sy reëls ingestel, onder meer oor diensjare en oorlewende voordele. Hierdie tegniese aanpassings is belangrik, maar kan die OBK werklik die geld van miljoene werknemers beskerm? Vakbonde en burgerregte organisasies waarsku dat wanbestuur en korrupsie pensioengeld kan dreineer. Wetgewing is nou deur die DA voorgestel, die sogenaamde Pension Protection Bill, wat sal poog om die OBK se raad te depolitiseer. Die voorgestelde wet beoog onder meer onafhanklike aanstellings en ‘n nie-politieke voorsitter. Die hervormingsinisiatiewe kan beskou word as ‘n reaksie op ‘n breër krisis van vertroue. Voorstanders van depolitisering argumenteer dat onafhanklike toesig noodsaaklik is om die OBK se geloofwaardigheid te herstel en korrupsie te beperk. Kritici wys egter daarop dat probleme nie slegs in die samestelling van die raad lê nie, maar ook in die kultuur van bestuur en die gebrek aan konsekwente aanspreeklikheid. Die OBK-situasie illustreer dus die spanning tussen politieke verantwoordbaarheid en institusionele onafhanklikheid in staatsfinansies. Uiteindelik behoort die kernvraag eenvoudig die volgende te wees: Wie se geld is dit? Dit is nie die regering se geld nie. Dit is die aftreegeld van mense wat onderwys gegee, siekes versorg, polisiëring gedoen en ander openbare dienste gelewer het. Hulle het nie hulle pensioenbydraes gemaak om politieke doelwitte te finansier nie. Wanneer politiek, persoonlike belange en beleggingsbesluite in een vloei, is die prys die toekoms van gewone mense. Ten slotte. Die OBK en die GEPF bevind hulle op ‘n kritieke kruispad. Hervormings kan die pad baan na groter deursigtigheid en sekuriteit, maar die sukses daarvan hang af van daadwerklike implimentering en ‘n verbintenis tot goeie korporatiewe bestuur. Die OBK se stabibliteit is nie bloot ‘n tegniese kwessie nie; dit is ‘n toets vir die land se vermoë om groot staatsfondse verantwoordelik te bestuur en die belange van miljoene werknemers te beskerm. Geskryf deur Koos van die Waterberge vir Bovest
Ek het self drie kinders en dink gereeld oor hoe en wanneer ’n mens hulle by die familie se finansies moet begin betrek. Waar trek ’n mens die lyn tussen om vir jou kinders goeie geleenthede te gee en om hulle te bederf? Moet hulle sakgeld ontvang? Moet hulle daarvoor werk, of moet dit gekoppel wees aan die waarde wat hulle skep? En wanneer begin ’n mens met hulle praat oor wat die familie besit en wat hulle moontlik eendag kan erf? Daar is baie verskillende sienings hieroor, en ek is nie seker dat daar net een regte manier is nie. Elke kind en elke familie verskil. Wat vir die een gesin werk, gaan nie noodwendig vir ’n ander werk nie. Waarvan ek wel al hoe meer oortuig raak, is dat ons met ons kinders oor geld móét praat. Die gesprek begin lank voor ’n erfenis Wanneer kinders nog jonk is, hoef die gesprek nie oor die waarde van die familie se beleggings of eiendom te gaan nie. Dit kan bloot begin by hoe geld werk. Hulle kan leer dat ’n mens nie alles kan kry wat jy wil hê nie. Geld word verdien, ’n deel word bestee, ’n deel word gespaar en ’n deel kan gebruik word om ander mense te help. Sakgeld kan ook deel van hierdie leerproses wees. Sommige ouers gee ’n vaste bedrag sodat kinders kan leer begroot. Ander verkies dat kinders daarvoor moet werk of op ’n manier waarde moet skep. Albei benaderings kan waarskynlik werk. Die belangrikste is dat kinders begin verstaan dat geld keuses, verantwoordelikheid en gevolge meebring. Namate hulle ouer word, kan die gesprek ontwikkel. Hulle kan meer leer oor skuld, belasting, beleggings, saamgestelde groei en waarom ’n mens soms vandag iets prysgee om later meer keuses te hê. Dit beteken nie dat ’n mens noodwendig vir hulle presies hoef te vertel hoeveel geld daar is nie. Om kinders finansieel op te voed en om die familie se finansiële syfers bekend te maak, is nie dieselfde ding nie. Wat ons by ouer kliënte sien Hierdie gesprek word belangriker namate ouers ouer word. Ons sien gereeld families waarin die ouers al die finansiële besluite geneem het, terwyl die kinders min weet van hoe die familie se sake gestruktureer is. Die kinders weet dalk nie waar die beleggings gehou word, wie die adviseurs is, wat in die testament staan of wat die plan vir die besigheid, plaas of ander eiendom is nie. Dit raak veral belangrik wanneer daar verskillende bates en verskillende kinders betrokke is. Gaan die besigheid na een kind? Gaan die plaas na ’n ander? Hoe word die ander kinders billik behandel? Is daar genoeg kontant in die boedel om belasting, koste en ander verpligtinge te betaal, of sal bates noodgedwonge verkoop moet word? Dit is nie maklike gesprekke nie. Ons stel dit dikwels uit omdat niemand graag oor afsterwe wil praat nie. Dit voel ongemaklik en ver weg. Die ironie is egter dat ons almal weet dit gaan een of ander tyd gebeur. Ons weet net nie wanneer nie. Maak dit ’n menslike gesprek ’n Familiegesprek oor finansies hoef nie ’n formele vergadering te wees waarin elke bedrag en dokument op die tafel geplaas word nie. Dit kan eenvoudig begin met: “Ons wil hê julle moet verstaan hoe ons sake werk en wat die plan sal wees indien iets met ons gebeur.” Van daar af kan ’n mens verduidelik: Wie die belangrike adviseurs en kontakpersone is. Waar die testament en ander dokumente gehou word. Hoe die beleggings, trust, besigheid of plaas gestruktureer is. Wat met die verskillende bates behoort te gebeur. Wie waarskynlik verantwoordelikheid vir bepaalde sake sal aanvaar. Waarom sekere besluite geneem is. Dit gee kinders ook die geleentheid om vrae te vra en moontlike misverstande uit die weg te ruim terwyl die ouers nog self die redes vir hul besluite kan verduidelik. Begin by die waardes, nie die waarde nie Die belangrikste gesprek gaan waarskynlik nie oor presies hoeveel geld daar is nie. Dit gaan oor die verhaal agter die geld. Hoe is dit opgebou? Watter werk, opofferings en risiko’s was nodig? Watter geleenthede moet dit skep? En watter verantwoordelikheid kom daarmee saam? Goeie boedelbeplanning gaan dus oor meer as ’n testament, belasting en voldoende kontant in die boedel. Dit gaan ook daaroor om die mense wat die bates gaan ontvang, voor te berei vir die verantwoordelikheid wat daarmee saamkom. Ons moet daarom nie net vra: “Wat gaan ons kinders eendag erf?” Ons moet ook vra: “Verstaan hulle wat hulle gaan erf, waarom dit opgebou is en wat ons hoop hulle daarmee sal doen?” Daar is dalk nie een regte manier om met kinders oor geld te praat nie. Maar om nooit daaroor te praat nie, is waarskynlik die grootste risiko van almal.
